- składu celnego,
- uszlachetniania czynnego,
- przetwarzania pod kontrolą celną,
- odprawy czasowej i
- uszlachetniania biernego.
Procedury gospodarcze (poza procedurą uszlachetniania biernego) odnoszą się wyłącznie do towarów niewspólnotowych, które zostały zdefiniowane w art. 4 ust. 8 WKC. Przedmiotem procedury uszlachetniania biernego mogą być natomiast tylko towary posiadające status celny towarów wspólnotowych.
Pozwolenie
1. Właściwości organów celnych
Korzystanie z procedur gospodarczych uzależnione jest od uzyskania pozwolenia organu celnego. Podstawowe zasady określania właściwości organów celnych upoważnionych do wydawania takich pozwoleń zawiera przepis art. 498 RWKC. Przepis ten, poprzez zastosowane kryterium, wskazuje organy celne jakiego państwa członkowskiego są właściwe do wydania pozwolenia na korzystanie z poszczególnych procedur.
Z punktu widzenia urzędu celnego na terytorium Polski zasady określania właściwości zostały zapisane w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie właściwości miejscowej organów celnych (Dz. U. Nr 94, poz. 911). Rozporządzenie to stanowi wykonanie delegacji zawartej w art. 71 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622). Pozwolenie na korzystanie z procedury gospodarczej wydawane jest jeżeli spełnione zostały określone przepisami prawa warunki.
2. Warunki podmiotowe
Pozwolenie wydawane jest jedynie osobom mającym siedzibę we Wspólnocie. Taki warunek wyrażony został wprost m.in. w przepisie art. 100 ust. 3, art. 117 lit. a zdanie pierwsze i art. 148 lit. a WKC.
Osobom mającym miejsce zamieszkania poza Wspólnotą pozwolenie wydawane jest wyłącznie w wypadku dokonania przywozu nie mającego charakteru handlowego
- art. 117 lit. a zdanie drugie WKC.
O udzielenie pozwolenia może ubiegać się:
- w wypadku procedury składu celnego - osoba, która zamierza złożyć zgłoszenie celne o umieszczenie towarów pod procedurą składu celnego (art. 99 WKC);
- w wypadku procedury uszlachetniania czynnego - osoba, która dokonuje procesu uszlachetniania lub organizuje ten proces (art. 116 WKC);
- w wypadku procedury przetwarzania pod kontrolą celną - osoba, która dokonuje przetwarzania lub organizuje jego wykonywanie (art. 132 WKC);
- w wypadku procedury odprawy czasowej - osoba, która użytkuje towary będące przedmiotem tej procedury lub organizuje ich użytkowanie (art. 138 WKC);
- w wypadku procedury uszlachetniania biernego - osoba, która zleca dokonanie procesu uszlachetniania (art. 147 ust. 1 WKC).
Pozwolenie mogą otrzymać wyłącznie osoby, które udzielą wszelkich gwarancji niezbędnych do prawidłowego przebiegu procedury (art. 86 pierwszy myślnik WKC). Sprawdzenie, czy spełniona została powyższa przesłanka sprowadza się do oceny wiarygodności podmiotu występującego o pozwolenie.
Ocena ta odbywa się m.in. na podstawie następujących kryteriów:- należytego, rzetelnego prowadzenia ksiąg handlowych
- terminowego rozliczania, zgodnego z regułami określonymi w przepisach prawa celnego
- braku ciężkich, powtarzających się naruszeń przepisów prawa celnego.
W celu dokonania oceny wiarygodności podmiotu mogą być także zasięgane opinie izb przemysłowo handlowych, banków i organów podatkowych oraz organów celnych.
Przepisy wspólnotowego prawa celnego nie zawierają jednolitych, skatalogowanych zasad określania wiarygodności podmiotu, dla wszystkich procedur gospodarczych. Postępowanie w tym zakresie zależy od okoliczności danej sprawy, w szczególności rodzaju procedury, planowanego jej przebiegu, zakresu prowadzonej działalności itp.
3. Warunki związane z kontrolą celną
Pozwolenie jest udzielanie jedynie wtedy, gdy organy celne mogą zapewnić właściwy dozór i kontrolę procedury bez konieczności ponoszenia przez administrację nakładów niewspółmiernych w stosunku do istniejącej potrzeby gospodarczej (art. 86 myślnik 2 WKC).
Stwierdzenie, czy spełniona została powyższa przesłanka spoczywa nie na wnioskodawcy, lecz na organach celnych. Organy te muszą zatem dokonać rzetelnej oceny zakresu przewidywanych obowiązków jakie powstaną w związku z koniecznością przeprowadzania kontroli procedury, której dotyczy wniosek. W tym kontekście zobowiązane są także do oceny czy nakłady finansowe, które będzie musiała ponieść w związku z tym administracja, nie są zbyt wysokie, w stosunku do oczekiwanych skutków gospodarczych związanych z korzystaniem przez podmiot z procedury gospodarczej. Obowiązek sprawdzenia "współmierności nakładów" jest wprost wskazany w art. 527 ust. 3 RWKC. Przepis ten stanowi, że przy sprawdzaniu czy nakłady administracyjne związane z procedurą składu celnego są współmierne do danych potrzeb ekonomicznych, władze celne biorą pod uwagę między innymi typ składu celnego i procedurę, która może w nim być zastosowana.
Z powyższym warunkiem ściśle wiąże się kolejna przesłanka, od spełnienia której zależy udzielenie przez organ celny pozwolenia na procedurę gospodarczą. Przesłanką tą jest możliwość zapewnienia tożsamości towarów przywożonych (np. art. 138 WKC), a także stwierdzenia przez organ celny, czy towary będące przedmiotem procedury weszły w skład produktów uzyskanych w jej toku (np. art. 117 lit. b, art. 133 lit. b, art. 148 lit. b WKC).
W pozwoleniu określane są warunki stosowania danej procedury. Zarówno wniosek o udzielenie pozwolenia jak i samo pozwolenie są dokumentami sformalizowanymi tj. sporządzanymi według ściśle określonego wzoru stanowiącego załącznik nr 67 do RWKC.
Dane zawarte we wniosku są podstawą do dokonania przez organ celny oceny czy określone dla danej procedury przesłanki do udzielenia pozwolenia są spełnione. Informacje zawarte we wniosku są także podstawą do sporządzenia pozwolenia i w ten sposób stają się wiążące, zarówno dla korzystającego z procedury, jak i dla organu celnego.
Osoba posiadająca pozwolenie ma obowiązek informować organ celny, o każdej zmianie, która nastąpiła po wydaniu tego pozwolenia i która mogła mieć wpływ na jego utrzymanie lub zakres (art. 87 ust. 2 WKC). Chodzi tu o takie informacje, które mogą mieć wpływ na dalsze pozostawanie pozwolenia w obrocie oraz na ewentualną jego zmianę. Jako przykład takich informacji można podać okoliczność, iż nastąpiła zmiana terminu powrotnego wywozu lub planowane są zmiany co do rodzaju lub ilości towaru będącego przedmiotem procedury albo też, że planowane są zmiany w prowadzonym systemie ewidencjonowania towarów.
