Prawo w bardzo szerokim zakresie dopuszcza możliwość dokonywania czynności prawnych przez przedstawicieli, co w konsekwencji pozwala również na dokonywanie czynności ze skutkiem bezpośrednim dla osób, które same czynności dokonać nie mogą (np. nie posiadają zdolności do czynności prawnych lub posiadają ją w ograniczonym zakresie).

Z instytucji przedstawicielstwa korzystają także w bardzo szerokim zakresie osoby prawne, które dokonują czynności przez odpowiednio umocowanych przedstawicieli w zastępstwie statutowych organów. Działanie przedstawiciela charakteryzuje się dwoma cechami:
po pierwsze - przedstawiciel podejmuje je nie w swoim, lecz w imieniu innej osoby,
po drugie - z czynności prawnej przedstawiciela wynikają skutki prawne nie dla niego, lecz bezpośrednio dla osoby reprezentowanej.
Zgodnie z kodeksem cywilnym rozróżniamy przedstawicielstwo ustawowe (umocowanie do działania w cudzym imieniu wynika z ustawy) oraz pełnomocnictwo (ustanowione z woli reprezentowanego i oparte na jego oświadczeniu). Pełnomocnictwo jest jednostronną czynnością prawną, udzielone zostaje w drodze oświadczenia woli mocodawcy i uprawnia pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy w stosunku do osób trzecich. Pełnomocnik ma określone granice, w ramach których może działać w imieniu mocodawcy. W ramach pełnomocnictwa ogólnego pełnomocnik może dokonywać czynności zwykłego zarządu (czynności polegających na zwykłej, codziennej eksploatacji rzeczy, na dokonywaniu czynności niezbędnych do utrzymania działalności w określonej sferze stosunków prawnych, na zaciąganiu zobowiązań w związku z tą działalnością, zawieraniu umów dzierżawy, najmu, płaceniu podatków, sprzedaży zbiorów uzyskanych w gospodarstwie rolnym itd.). Do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj. Pełnomocnictwo tzw. rodzajowe dotyczy określonej kategorii czynności prawnych (np. sprzedaży rzeczy). Ponadto ustawa może wymagać pełnomocnictwa do poszczególnej czynności prawnej (np. pełnomocnictwo do udziału w przetargu).

1. WKC,
2. ustawie z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz.622),
3. rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 maja 2004 r. w sprawie egzaminu kwalifikacyjnego na agenta celnego oraz wpisu na listę agentów celnych (Dz.U. Nr 117, poz.1223),
4. rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 9 kwietnia 2004 r. w sprawie egzaminu uzupełniającego dla agentów celnych (Dz.U. Nr 82, poz.748),
5. rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie stażu adaptacyjnego i testu umiejętności w toku postępowania o uznanie nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do wykonywania zawodu agenta celnego (Dz.U. Nr 84, poz.782).

Zgodnie z art.5 ust.1 WKC każdy może ustanowić przedstawiciela do reprezentowania go przed organami celnymi, celem spełnienia wszystkich czynności i formalności przewidzianych w ustawodawstwie celnym. Tym samym, zgodnie z art.64 ust.1 WKS, właściciel towarów lub upoważniony odbiorca może dokonać czynności przed organami celnymi (między innymi zgłoszenia celnego) samodzielnie lub przez ustanowionego w tym zakresie przedstawiciela. W większości przypadków przedstawiciel musi mieć swoją siedzibę we Wspólnocie. Przedstawicielem, zgodnie z art.5 ust.3 w związku z art.4 pkt 2 WKC, może być osoba fizyczna, która na stale zamieszkuje we Wspólnocie oraz osoba prawna lub stowarzyszenie osób uznane za zdolne do podejmowania czynności prawnych, a nie posiadające przy tym osobowości prawnej, których siedziba statutowa, siedziba główna lub inna stała siedziba znajduje się we Wspólnocie. Warunek posiadania siedziby we Wspólnocie nie dotyczy osób, które dokonują zgłoszenia do procedury tranzytu, odprawy czasowej lub też zgłaszają towary sporadycznie, pod warunkiem, że organy celne uznają te czynności za uzasadnione (art.64 ust.2b WKC). Polskie ustawodawstwo krajowe w art.75 Prawa celnego wskazuje przykładowych przedstawicieli: agencje celne, spedytorów, przewoźników.

Zgodnie z art.5 ust.4 WKC obowiązkiem przedstawiciela jest zgłoszenie organowi celnemu, że działa na rzecz innej osoby, określenie czy przedstawicielstwo jest bezpośrednie czy pośrednie oraz posiadanie upoważnienia do jej reprezentowania. W sytuacji niedopełnienia jednej z wymienionych przesłanek osoba działająca jako przedstawiciel będzie uważana za osobę działającą we własnym imieniu i na swoja rzecz. Zasada ta pozwala określić organom celnym w każdym przypadku kto jest właścicielem towarów, zgłaszającym oraz odpowiedzialnym za dług celny. Zgodnie z art. 76 Prawa celnego czynności dokonane przez przedstawiciela w granicach upowa żnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła. Dla ważności upoważnienia wymaga się, by zostało ono sporządzone i podpisane w imieniu przedsiębiorcy przez osobę lub osoby upoważnione do jego reprezentowania.

Organy celne mogą zażądać od każdej osoby oświadczającej, że działa w imieniu lub na rzecz innej osoby - przedstawienia dowodów potwierdzających jej prawo do występowania w charakterze przedstawiciela. Nie oznacza to jednak, że przedstawiciel musi dołączyć upoważnienie do każdego zgłoszenia celnego. Przedstawiciel w każdym przypadku powinien być upoważniony do występowania na rzecz innej osoby.

Na podstawie art. 77 Prawa celnego przedstawiciel może udzielić dalszego upoważnienia do wykonania określonych czynności, za zgodą osoby udzielającej upoważnienia. Instytucji tę określa się mianem substytucji. W przypadku substytucji upoważnienia odpowiedzialność majątkową wobec organów celnych za pokrycie kwoty długu celnego lub innych opłat, jakie powstały na skutek nieprawidłowego lub nieterminowego dokonania albo niewykonania czynności prawa celnego ponoszą solidarnie wszyscy przedstawiciele. Regulacja ta znacznie wzmacnia sytuację organów celnych, które mogą żądać uiszczenia kwot wynikających z długu celnego albo od wszystkich dłużników zobowiązanych solidarnie albo od każdego z osobna. Zaspokojenie wierzyciela (organu celnego) przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych przedstawicieli. Udzielenie substytucji jest możliwe za zgoda osoby udzielającej upoważnienia. Należy zauważyć, ˝e prawo do substytucji przysługuje wszystkim przedstawicielom. Z uwagi na charakter spraw zgoda na udzielenie substytucji nie może być zgodą dorozumianą. Dlatego też optymalnym rozwiązaniem byłoby zapisanie w upoważnieniu, że osoba która go udzieliła wyraża zgodę, aby przedstawiciel dokona¸ substytucji tego upoważnienia. Takie oświadczenie może przybrać następującą formę: "Jednocześnie wyrażam zgodę na dokonanie substytucji upoważnienia w takim zakresie, jaki wynika z niniejszego upoważnienia Jednakże należy jeszcze raz wyraźnie podkreślić, że treść upoważnienia jest sprawą przedsiębiorcy, który udziela upoważnienia oraz przedstawiciela. Organy celne winny egzekwować to, co zostało w upoważnieniach stwierdzone i co osoba i jej przedstawiciel ustaliły, ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju oraz zakresu udzielonego upoważnienia oraz możliwości jego substytucji.

WKC wyróżnia w art. 5 ust. 2 dwa rodzaje przedstawicielstwa: bezpośrednie - jeżeli przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby (klasyczny rodzaj przedstawicielstwa wynikającego z oświadczenia woli) oraz pośrednie - jeżeli przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby. W przypadku przedstawicielstwa pośredniego zostaje naruszona zasada działania przedstawiciela w imieniu innej osoby, zatem instytucja przedstawicielstwa w sprawach celnych pomimo, iż jest zbliżona do pełnomocnictwa ustanowionego z woli reprezentowanego określonego w kodeksie cywilnym, zawiera elementy charakterystyczne wyłącznie dla prawa celnego.

W myśl postanowień wspólnotowego prawa celnego, państwom członkowskim pozostawiona została swoboda w uregulowaniu pewnych kwestii, m.in. w zakresie przedstawicielstwa realizowanego przez agenta celnego. Zgodnie z art. 5 ust. 2 WKC państwa członkowskie mogą zastrzec prawo do dokonywania na swoim obszarze zgłoszenia celnego w formie przedstawicielstwa bezpośredniego, lub przedstawicielstwa pośredniego, w taki sposób, aby przedstawicielem by¸ agent celny wykonujący swój zawód. Korzystając z opisanego wyżej uprawnienia Polska zastrzegła dla agentów celnych reprezentowanie w drodze przedstawicielstwa bezpośredniego.