1. Zabezpieczenie jednostkowe a zabezpieczenie generalne
W zależności od konkretnej sytuacji, osoba zobowiązana jest do złożenia zabezpieczenia jednostkowego, tj. zabezpieczenia, które pokrywa faktyczne należności celne ciążące na towarze celnym, bądź zabezpieczenia generalnego dla wielu operacji, w stosunku do których powstał lub może powstać dług celny. Zabezpieczenie jednostkowe dotyczy długu celnego ustalonego na podstawie jednego zgłoszenia celnego przyjętego przez organ celny lub jednej decyzji ustalającej kwotę długu celnego. Zabezpieczenie generalne dotyczy pokrycia większej ilości operacji w stosunku do których powstał lub może powstać dług celny. Zgoda organu celnego na stosowanie zabezpieczenia generalnego dotyczy długu celnego mogącego powstać w związku ze stosowaniem procedur celnych. Procedury celne w przypadku, których organ celny może zażądać złożenia zabezpieczenia przedstawiono w punkcie 2 niniejszego rozdziału.
2. Podmioty zobowiązane do złożenia zabezpieczenia
Osobą zobowiązaną do złożenia zabezpieczenia jest dłużnik lub osoba mogąca się nim stać, a za zgodą organu celnego także osoba trzecia zamiast osoby, od której wymagane jest złożenie zabezpieczenia (art.189 ust.1 i 3 WKC). Osobą trzecią może być np. osoba fizyczna, osoba prawna lub osoba nieposiadająca osobowości prawnej. Z przepisu zawartego w art.189 ust.4 WKC wynika, iż nie pobiera się zabezpieczenia, w przypadku, gdy dłużnik lub osoba mogąca się nim stać jest organem administracji publicznej. Organy celne mogą również odstąpić od wymogu złożenia zabezpieczenia, jeśli jego wysokość nie przekracza 500 Euro. W praktyce zobowiązanym do złożenia zabezpieczenia jest osoba dokonująca zgłoszenia celnego (zgłaszający) lub wnioskująca dokonanie innych czynności związanych z towarem, których wykonanie lub zaniechanie wykonania może prowadzić do powstania długu celnego. Osobą zobowiązana do złożenia zabezpieczenia w procedurze tranzytu jest główny zobowiązany.
3. Pozwolenie na stosowanie zabezpieczenia generalnego
Zgodnie z art.191 WKC, na wniosek osoby, o której mowa w art.189 ust.1 i 3 WKC, organ celny może wydać pozwolenie na złożenie generalnego zabezpieczenia dla wielu operacji, w stosunku do których powstał lub może powstać dług celny. W rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie wzorów formularzy stosowanych w sprawach celnych (Dz. U. Nr 283, poz.2824), w załącznikach nr 28 30, określono odpowiednio, wzór wniosku o udzielenie pozwolenia na zastosowanie zabezpieczenia generalnego, wzór pozwolenia na stosowanie zabezpieczenia generalnego, a także wzór potwierdzenia złożenia zabezpieczenia generalnego. W chwili obecnej trwają prace nad nowelizacją ww. rozporządzenia, które zakresem swoim obejmują także zmianę zał. nr 28 30. W myśl przyszłych uregulowań we wniosku wskazać należy procedurę/y celną/e oraz opcjonalnie izby celne, jeżeli zabezpieczenie generalne będzie wykorzystywane także na terenie właściwości miejscowej dyrektorów innych izb celnych. Po rozpatrzeniu tego wniosku dyrektor izby celnej wydaje pozwolenie na stosowanie zabezpieczenia generalnego, w którym wskazuje procedurę/y celną/e oraz izbę/y celną/e, na terenie której/ych pozwolenie będzie stosowane. Projektowane rozporządzenie przewiduje, że pozwolenie zostanie cofnięte, jeżeli w ciągu 60 dni od dnia jego wydania osoba nie złoży zabezpieczenia, bądź w ciągu 60 dni po upływie terminu ważności dotychczasowego zabezpieczenia osoba nie złoży nowego zabezpieczenia. Natomiast w potwierdzeniu złożenia zabezpieczenia określa się termin ważności zabezpieczenia, formę, kwotę zabezpieczenia a także procedurę/y celną/e, w której zabezpieczenie będzie stosowane. Jeżeli zabezpieczenie generalne będzie wykorzystywane przed dyrektorami innych izb celnych, to strona powinna wskazać kwotę zabezpieczenia generalnego przewidzianą do wykorzystania na obszarze właściwości danej izby celnej - jeśli osoba nie określi sposobu podziału kwoty zabezpieczenia generalnego to wówczas organ celny z urzędu dokona proporcjonalnego podziału kwoty zabezpieczenia na poszczególne izby celne. Każdorazowa zmiana kwoty zabezpieczenia (in plus, in minus) pociąga za sobą konieczność wydania nowego potwierdzenia złożenia zabezpieczenia.
Należy zaznaczyć, że rozważania dotyczące zabezpieczenia generalnego nie dotyczą procedury tranzytu wspólnotowego, w odniesieniu do której obowiązują szczegółowe regulacje prawne (art. 189 ust. 2 zdanie drugie WKC).
